Αλλαγή πλαισίου

«Το ανθρώπινο μυαλό βρίσκει ευκολότερο να αλλάξει τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγουμε εντός ενός αποδεκτού πλαισίου παρά να αλλάξει το ίδιο το πλαίσιο». (Kaldor, 1934)

Αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα είναι η αλλαγή πλαισίου. Και χρειάζεται μία γενναία αναθεώρηση του πλαισίου τόσο σε διεθνές όσο και σε εγχώριο επίπεδο. Όπως έχω ξανά αναφέρει η Ευρωζώνη, ή τουλάχιστον η αρχική ιδέα της ευρωζώνης, έχει αποτύχει. Και απέτυχε γιατί στηρίχθηκε σε ένα σαθρό μοντέλο ανάπτυξης αδιαφορώντας για την πορεία ενοποίησης των χωρών στο εσωτερικό της. Η κρίση ανάδειξε αυτές τις ατέλειες στο οικοδόμημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ευρωζώνη σήμερα είναι μία πλήρης νομισματική ένωση αλλά μία ατελής δημοσιονομική ένωση, ένα « νόμισμα δίχως κράτος », και μία τέτοια ένωση δε μπορεί να παραμείνει σταθερή χωρίς ένα μόνιμο μηχανισμό διαχείρισης κρίσεων. Όσο καθυστερείται η λήψη γενναίων αλλά απαραίτητων αποφάσεων για την πορεία της τόσο βαθαίνει η κρίση και το τέλος ίσως σε λίγο να μοιάζει αναπόφευκτο. Κατά το παρελθόν οι υπεύθυνοι άσκησης οικονομικής πολιτικής έχουν υποπέσει σε σημαντικά λάθη. Άραγε αυτά τα λάθη είναι αρκετά για να συνειδητοποιήσουν την αδήριτη ανάγκη για την αλλαγή του υπάρχοντος πλαισίου πολιτικής ή θα συνεχίσουν να στραγγίζουν δημοσιονομικά την ΕΕ στο όνομα μιας δημοσιονομικής σταθερότητας που ολοένα και απομακρύνεται..

Ο Ricardo για το Χρέος

“Το σύστημα δανεισμού είναι ένα σύστημα που τείνει να μας καταντήσει λιγότερο οικονόμους και να συσκοτίσει την πραγματική κατάστασή μας. Εάν οι δαπάνες ενός πολέμου είναι 40 εκατομμύρια $ το χρόνο και το μερίδιο που ένα άτομο θα έπρεπε να συμβάλλει προς εκείνη την ετήσια δαπάνη ήταν 100$ , θα προσπαθούσε, αμέσως μόλις του ζητηθεί να καταβάλει το μερίδιό του, να αποταμιεύσει γρήγορα τα 100$ από το εισόδημά του. Μέσω του συστήματος του δανείων, καλείται να πληρώσει μόνο τον τόκο των 100$ ή 5$ το χρόνο, και θεωρεί ότι κάνει αρκετά με την αποταμίευση αυτών των 5$, από τις δαπάνες του, και στη συνέχεια εξαπατάται με την πεποίθηση ότι είναι πλούσιος όπως πριν”. (Principles, D. Ricardo)

Κανείς δε θα μπορούσε να περιγράψει καλύτερα το πώς έφτασε η ελληνική οικονομία στην  σημερινή κατάσταση από τον David Ricardo. Όπως είχα γράψει και παλαιότερα μέχρι χθες ήμασταν μία χώρα που συνεχώς κατανάλωνε χωρίς όμως να παράγει. Ζήσαμε μία αυταπάτη (την αυταπάτη του αμερικανικού ονείρου*) πιστεύοντας απολύτως σε ένα σύστημα δανεισμού αγνοώντας τις συνέπειες. Τώρα είμαστε αντιμέτωποι με μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις στην ιστορία μας και δυστυχώς οι υπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις δεν φαίνεται να συνειδητοποιούν το μέγεθος των προβλημάτων και την επιτακτική ανάγκη να προχωρήσουμε στις απαραίτητες τομές προκειμένου να μειωθούν τα διαρκή πρωτογενή ελλείμματά μας. Το κράτος πρέπει να προσαρμοστεί στην ανάγκη να ζει με τα χρήματα που εισπράττει αλλιώς οποιοσδήποτε μηχανισμός στήριξης της ΕΕ θα καθίσταται αναποτελεσματικός.  Ήδη μετά την υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Αμερικής αρχίζουν και φαίνονται οι πρώτες ρωγμές του μηχανισμού στήριξης καθώς έρχεται στο προσκήνιο η οικονομία της Γαλλίας. Μία ενδεχόμενη υποβάθμιση της οικονομίας της Γαλλίας (δηλ. να χάσει την αξιολόγηση ΑΑΑ) και η αύξηση των επιτοκίων δανεισμού της θα μεταθέσει όλο το βάρος των εγγυήσεων του EFSF στη Γερμανία, πράγμα αδύνατο..

Το μεγάλο στοίχημα είναι το αν αυτός ο ορθολογισμός στον δημόσιο προϋπολογισμό θα έρθει αφού αναγκαστούμε να ιδιωτικοποιήσουμε σε εξευτελιστικές τιμές τη δημόσια περιουσία και περικόψουμε όλες τις δαπάνες του κοινωνικού κράτους ή αν θα έρθει με την διαφάνεια στο δημόσιο βίο, τη σωστή διαχείριση του δημόσιου πλούτου και την πάταξη της διαφθοράς και των πελατειακών σχέσεων.

*  

       

                    

Περί κρίσης

Όταν ξεκινάς την μέρα σου παίρνοντας το πρωινό σου συζητώντας για την κρίση και το δημόσιο χρέος τότε ελάχιστη συνέπεια πρέπει να θεωρηθεί η παρούσα δημοσίευση..

Περί κρίσης ο λόγος λοιπόν..

Απλά και λιτά..

Η κρίση που βιώνουμε δεν είναι απλά άλλη μία συστημική κρίση στα πλαίσια του οικονομικού κύκλου.. Η σημερινή κρίση παράχθηκε από το ίδιο το σύστημα και αποτελεί το αποκορύφωμα μιας οικονομικής σκέψης, σε παγκόσμιο επίπεδο, που κυριάρχησε τα 30 τελευταία χρόνια (από την εποχή Reagan_Thatcher). H λογική του Laissez-Faire που επικράτησε μας έφερε στα σημερινά αποτελέσματα. Διότι όταν οι δυνάμεις τις αγοράς αφήνονται ανεξέλεγκτες, χωρίς καμία ρύθμιση και εποπτεία, αυτές είναι οι συνέπειες.. Η μεγαλύτερη ειρωνεία όμως παραμένει.. Για ποιο λόγο συνεχίζουμε και στηρίζουμε αυτές τις πολιτικές..?